الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )
197
دقائق العلاج ( فارسي )
و نيز روغن افسنتين براى همه بيماريهاى معده مفيدند . 9 - روح البارود : كه پيش از اين راه ساختن آن را ديدهايم از داروهاى عجيب است كه براى قولنج ، ذات الجنب و تب محرقه مفيد مىباشد خلطهاى بورهاى شكل و لزج را از راه ادرار بيرون مىكند و براى مفاصل سودمند است و اگر بر اندامى دردناك ماليده شود درد را تسكين مىدهد و آماسها را به تحليل مىبرد اندازه خوراكش از يك سوّم تا دو سوّم درهم است كه همراه آبهاى مناسب بايد خورده شود . « 1 » 10 - روح الزاج : كيفيت بدست آوردن آن در پيش گذشت اين دارو براى تبها و بيماريهاى معده و مفاصل و بيماريهاى مغز سودمند است و اندازه خوراكش تا يك سوّم درهم است .
--> ( 1 ) در يكى از كتابهاى فرنگى ديدم Sprit de nitre يعنى روح البارود گرم لطيف ، مدر ، پاككننده راههاى كليه و مثانه و شكننده سنگ مثانه است اندازه خوراكش سى قطره در آب سرد است و گاه آن را با جلب ممزوج مىكنند تا قابض نباشد و نيز مىگويم كه اين ماده بسيار قابض است زيرا مائيت كبد و رطوبتهاى معده را مىگيرد تشنگى را مىزدايد ، تلخى دهن را تمام مىكند ، صفرا را ريشهكن مىسازد و تلخى آن را بر طرف مىكند ، اين مطلب را خودم به چشم ديدهام بنابراين براى درمان تبهاى گرم صفرائى و رفع تشنگى مفيد است از آن غافل مباش و خيال مكن كه شوره گرم است زيرا آثار ظاهرى آن ببرودت مىماند و شكى نيست كه اين ماده خلاصهاى از خاك سرد و خشك و سفيد است و دهن را خنك مىكند و به همين جهت بارود ( مشتقى از برودت ) ناميده شده و تشنگى را رفع مىكند و دليلى بر حرارت آن نيست البته در باطن آن حرارت و كبريتيتى نهفته است اما ظاهر آن برودت دارد . مؤلف اعلى الله مقامه